GFR Hesaplama (Glomerüler Filtrasyon Hızı)
Kandaki kreatinin değeri, yaşınız ve cinsiyetinizle glomerüler filtrasyon hızınızı (GFR) hesaplayın. Hesaplayıcı CKD-EPI 2021 formülünü kullanır ve böbrek fonksiyonunuzun hangi evreye karşılık geldiğini gösterir.
GFR Hesaplayıcı
GFR nedir ve neden önemlidir?
Glomerüler filtrasyon hızı, böbreklerin dakikada ne kadar kanı süzdüğünü gösterir ve böbrek fonksiyonunu değerlendirmede kullanılan en temel değerdir. Rutin uygulamada doğrudan ölçülmez; kaslar tarafından üretilen bir atık madde olan kreatininden tahmin edilir (eGFR). GFR’deki düşüş, böbrek hastalığının ilk işareti olabilir ve çoğu zaman belirtilerden çok önce ortaya çıkar.
eGFR nasıl hesaplanır? CKD-EPI 2021 formülü
2021 CKD-EPI formülü artık ırkı hesaba katmaz. Serum kreatinini (Kr, mg/dL cinsinden), yaş ve cinsiyeti kullanır:
eGFR = 142 × min(Kr/k, 1)^a × max(Kr/k, 1)^-1,200 × 0,9938^yaş × 1,012 (kadınsa)
- k = kadınlarda 0,7, erkeklerde 0,9
- a = kadınlarda -0,241, erkeklerde -0,302
- min ve max, Kr/k ile 1 değerlerinden küçük ve büyük olanı ifade eder
- Sonuç mL/dk/1,73 m² cinsindendir
Laboratuvarınız kreatinini µmol/L olarak veriyorsa, mg/dL’ye çevirmek için 88,4’e bölün.
Çözümlü örnek
Kreatinini 1,0 mg/dL olan 50 yaşında bir erkek:
- Kr/k = 1,0 / 0,9 = 1,11, yani min(…) = 1 ve max(…) = 1,11
- 1,11^-1,200 = 0,881
- 0,9938^50 = 0,733
- eGFR = 142 × 0,881 × 0,733 = yaklaşık 92 mL/dk/1,73 m². Böbrek hasarının başka bir belirtisi yoksa bu normal bir değerdir.
GFR evreleri ve yorumu
| Evre | eGFR (mL/dk/1,73 m²) | Açıklama |
|---|---|---|
| G1 | 90 ve üzeri | Normal veya yüksek |
| G2 | 60-89 | Hafif azalmış |
| G3a | 45-59 | Hafif-orta derecede azalmış |
| G3b | 30-44 | Orta-ileri derecede azalmış |
| G4 | 15-29 | Ağır derecede azalmış |
| G5 | 15’in altı | Böbrek yetmezliği |
Kronik böbrek hastalığı, eGFR üç aydan uzun süre 60’ın altında kaldığında veya idrarda albümin gibi başka böbrek hasarı belirtileri olduğunda tanımlanır. Tek bir sonuç tanı için asla yeterli değildir: tahlilden önce çok miktarda pişmiş et yemek, susuzluk veya yoğun egzersiz tek bir değeri değiştirebilir.
GFR hesaplarken sık yapılan hatalar
- Birimleri karıştırmak. µmol/L cinsinden kreatinini mg/dL gibi girmek tamamen yanlış sonuç verir.
- Kas kütlesini göz ardı etmek. Kas kütlesi çok yüksek kişilerde böbrekler sağlam olsa da kreatinin yüksek çıkabilir; kas kütlesi düşük kişilerde ise sonuç gerçekte olduğundan iyi görünebilir.
- Kreatin takviyeleri ve çok etli öğünler kreatinini geçici olarak yükseltir.
- Akut hastalık sırasında kullanmak. Formül kararlı bir durumu varsayar; susuzluk, akut böbrek hasarı veya hastanede yatış sırasında güvenilir değildir.
- Çocuklarda ve hamilelerde kullanmak. Bu gruplarda başka formüller kullanılır.
Ne zaman doktora başvurmalı?
eGFR değeriniz 60’ın altındaysa, tahliller arasında hızla düşüyorsa veya diyabet, yüksek tansiyon ya da ailede böbrek hastalığı öyküsü varsa doktorunuzla görüşün. Köpüklü idrar, bacaklarda ya da yüzde şişlik ve idrar miktarında belirgin değişiklik de değerlendirilmelidir. Bu hesaplayıcı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve doktor tanısının yerini tutmaz.
Sık Sorulan Sorular
Normal GFR değeri kaçtır?
Normal eGFR 90 mL/dk/1,73 m² ve üzeridir. Yaşla birlikte yavaşça azalır; başka böbrek hasarı belirtisi yoksa yaşlılarda 60-89 arası değerler normal olabilir.
Bu GFR hesaplayıcı hangi formülü kullanıyor?
Irk katsayısı içermeyen CKD-EPI 2021 kreatinin formülünü kullanır. Bu formül, yetişkinler için önde gelen nefroloji kuruluşları tarafından önerilir.
Böbreklerim sağlıklıyken GFR düşük çıkabilir mi?
Bazen evet. Düşük kas kütlesi, susuzluk, kreatin takviyesi veya etli bir öğün kreatinini etkileyebilir; bu yüzden doktor testi tekrarlar ve böbrek hastalığı tanısından önce başka değerlere de bakar.
GFR değerimi nasıl iyileştirebilirim?
Tansiyonu ve kan şekerini kontrol altında tutun, doktor önermeden sık sık ağrı kesici (anti-inflamatuvar) kullanmayın, yeterli su için, sigara içmeyin ve doktorunuzun önerilerine uyun. Tedaviyi değiştirmeden önce doktorunuza danışın.